Een kunstroute naar nieuwe horizonten

Kunstenaars en andere geïnteresseerden bezochten exposities, volgden workshops en maakten zelf kunst bij het project van het Centraal Museum in samenwerking met Welkom in Utrecht. Het bracht de deelnemers bijzondere en inspirerende ervaringen en een blijvende tentoonstelling is het resultaat.

Er wonen veel creatieve mensen in azc’s. De meesten zijn gewoon in hun vrije tijd graag artistiek bezig, sommigen hebben een professionele achtergrond in de kunst of een ambacht. Zo is er een Syrische jongeman die prachtige houtsneden maakt, een Iraanse vrouw die kleurrijke portretten schildert en een Salvadoraanse maakt kleurrijke landschappen en straattaferelen. Voor zowel de professionals als de amateurs worden er regelmatig creatieve workshops en cursussen aangeboden vanuit Plan Einstein. Daar kunnen ze zichzelf ontwikkelen, nieuwe dingen te leren en, heel belangrijk, ontspannen bezig zijn.

Nieuwe horizonten
In de afgelopen maanden was er een afwisselend kunstproject van het Centraal Museum dat bestond uit verschillende onderdelen. Deelnemers konden kiezen waaraan ze wilden deelnemen. Als aftrap konden ze de tentoonstelling ‘Aan de Horizon’ in het Centraal Museum bezoeken. Deze expositie belichtte de zoektocht van kunstenaars naar nieuwe horizonten vanuit verschillende perspectieven. Het bracht de deelnemers bijzondere en inspirerende ervaringen. Zo vond Osakue Collins een werk van Joost Conijn erg boeiend: ‘Een houten auto die op hout kan rijden, dat is echt crazy’, herinnert hij zich. Ook nieuw voor hem was de ontdekking dat je materialen zoals prikkeldraad in kunstwerken kunt gebruiken. ‘I got 100 percent inspired.’

Verschillende technieken
Een laagdrempelige workshop cyanotype van Laurien de Boer was het volgende onderdeel. Deelnemers gebruikten daarvoor voorwerpen en planten. Deze legden ze op papier om vervolgens de zon haar werk te laten doen: het papier waar licht kwam, kleurde blauw, de rest bleef wit waardoor de contouren van de gebruikte materialen zichtbaar werden.

Voor de tweede workshop, van Guido de Boer, was meer lef nodig. Hier werden de deelnemers uitgedaagd om woordkunst te maken van zelf vormgegeven woorden die met een brede kwast in gitzwarte inkt op een witte muur aangebracht moesten worden. Waleed Tartous maakte de woorden Your Future, omdat hij veel nadenkt over zijn toekomst. Een spannende opdracht vond hij: ‘Ik was bang om de muur te verpesten.’ Over zijn toekomst is hij beslist optimistisch: ‘Die wordt stralend en succesvol, ik kijk er naar uit!’

Permanente tentoonstelling
Als laatste onderdeel droegen de deelnemers eigen werk aan. Deze vormen een permanente tentoonstelling, samen met het gemaakte werk in de workshops. En ook een speciaal soort behang waarin publiekslievelingen uit het Centraal Museum zijn verwerkt. Dit alles maakt nu onderdeel uit van het interieur van Plan Einstein Pahud. Het is door Micha Appel (House TMM) zo vormgegeven dat er nieuwe werken aan toegevoegd kunnen worden.

Bij de feestelijke opening op 7 november waren niet alleen de deelnemers, vrienden en geïnteresseerden, aanwezig. Ook artistiek directeur van het Centraal Museum Bart Rutten en de Utrechtse wethouder van Cultuur Eva Oosters gaven acte de présence.

Plan Einstein is erg enthousiast over de samenwerking met het Centraal Museum. Dit is inmiddels het derde project dat in samenwerking met Welkom in Utrecht mogelijk is gemaakt. Daarnaast krijgen groepen vluchtelingen en andere Utrechters sinds 2017 gratis rondleidingen i het museum.

Meet the artists!

Eli Monfared (Iran, 1990) is een multi-talent. Ze is onder andere creative art director en modeontwerper. Als tiener volgde zij theaterlessen en is ze gaan schilderen. Ze werd model, werkte als make up-artiest en leerde bodypainting, avant-garde kapsels maken en kleding ontwerpen. Haar kunst is vaak een reactie op een maatschappelijke of politieke gebeurtenis. ‘Toen een meisje in Iran was aangevallen met zoutzuur, heb ik een gezicht gemaakt bedekt met een patroon van lucifers.’
In 2017 hoorde Eli dat zij gevaar liep om opgepakt te worden door het Iraanse regime. Ze vluchtte naar Nederland, vroeg asiel aan en kreeg een verblijfsvergunning.
Voor het kunstproject leverde Eli foto’s aan van haar werk. En bij de opening toonde zij een indrukwekkende, door haar ontworpen jurk. Eli wil zo snel mogelijk haar professionele leven in Nederland voortzetten. Daarvoor is zij op zoek naar investeerders.

Lama HmeDe (Syrië, 1998) is altijd aan het tekenen. De Syrische leerde het zichzelf als kind. Later heeft ze een opleiding gevolgd om zich er verder in te ontwikkelen. De grafiettekening die Lama maakte voor dit project had ze al eerder op papier gezet, maar dan veel groter. 'Dat was in Syrië. Ik heb die moeten achterlaten toen ik er weg ging.' Er is een vrouwenportret te zien, met veel beweging erbij. 'Het idee van de afbeelding is: mensen denken veel, er gaat veel in hun hoofd om.'

Stephen Efosa Ero (Nigeria, 1980) schildert taferelen waarin mensen voorkomen. Voor dit project maakte hij een kleurrijk schilderij. ‘Je ziet hier het gewone Afrikaanse leven. Mensen komen uit verschillende dorpen naar de markt om spullen te kopen, iets te verkopen of om nieuws uit te wisselen.’ Lachend: ‘En om te feesten! Afrikaanse mensen zoeken altijd redenen om iets te vieren.’

Op zijn 20ste verliet Stephen zijn geboorteland Nigeria. Hij kwam in een artistiek milieu in Tunesië terecht waar ook kunstenaars woonden van wie hij veel leerde. Hij is daarna altijd blijven schilderen. Nu hij in azc Overvecht woont, heeft hij voor de huiskamer van Plan Einstein Pahud een tafel beschilderd, samen met andere azc-bewoners. Ook hangen er verschillende schilderijen van zijn hand.

Stephen hoopt op termijn aan de slag te kunnen als maatschappelijk werker. Hij zal ook blijven schilderen. 'Dat maakt me gelukkig. Het helpt me om geconcentreerd bezig te zijn. Als ik iets moois maak, maakt dat me sterk en gelukkig. En ik vind het fijn om andere mensen er blij mee te maken.'

Venus (Iran, 1986) was vroeger zilversmid van beroep. Ook schildert en borduurt zij, en maakt ze bijvoorbeeld schaaltjes van keramiek. De technieken hiervoor leerde ze via YouTube. Voor het kunstproject schilderde Venus drie kleurrijke portretten. ‘Als kind schilderde ik altijd al', vertelt ze. Ze glimlacht. 'Ik kreeg daarvoor altijd straf, want ik deed dat liever dan dat ik mijn huiswerk maakte.' Schilderen, iets maken, betekent alles voor haar. 'Dan ben ik gefocust en vliegt de tijd voorbij. Ik zal altijd dingen blijven creëren, omdat me dat gelukkig maakt. Er is een gezegde: Kunst is niet het brood, maar de wijn des levens. Of wel: Kunst máákt je gelukkig!’

Abdullah Alawad (Syrië, 2000) maakt foto’s. Voor het kunstproject koos hij een afbeelding van een jongetje dat een kus geeft op het voorhoofd van zijn moeder. Zijn ogen zijn gesloten, de haren geloken. ‘De moeder gaat zichtbaar op in dat moment’, licht Abdullah toe. ‘Voor mij laat dit de verbindingen zien binnen een familie. Het jongetje neemt de liefde van zijn moeder in zich op.’

Abdullah begon in Griekenland met fotograferen. ‘Daar kocht ik mijn eerste camera en maakte er meteen een geweldige start mee. Fotografie betekent voor mij: leven.’

Dalia Rivera (El Salvador, 1982) groeide op in de kunstenaarsstad La Palma. Van haar ouders leerde ze de schildertechnieken. ‘Ik heb hun kunstenaarschap geërfd’, vertelt ze. De kunstvorm die Dalia gebruikt heet ‘naíf costumbrismo’. ‘Ik schilder vaak scènes die een geluksgevoel oproepen of een plek waar ik als kind graag kwam.’ In Utrecht observeerde Dalia wat mensen blij maakt. Op haar kleine schilderij dat nu op AZC Pahud hangt, zie je mensen genieten aan een Utrechtse gracht. ‘Het water roept een gevoel van vrede op en het jongetje met de hond schetst hoe geliefd huisdieren hier zijn en hoe goed ze verzorgd worden.’ Dalia wil in Nederland haar brood kunnen verdienen met schilderen. ‘Misschien kan ik prints van mijn schilderijen maken en daarmee een groter publiek bereiken.’

Osakue Collins (Nigeria, 1999) gebruikt een bijzondere techniek in zijn werk. Hij plakt gekleurde satéprikkers in verschillende patronen op een tableau. Dat is een helende bezigheid voor hem. ‘Ik leed aan depressies en de pijn is hiermee weggegaan. In mijn werk kan ik mijn gevoel kwijt en het gefocust bezig zijn, helpt mij enorm. Fijn bovendien om iets te maken dat anderen ook mooi vinden.’

Osakue werkte voordat hij zijn geboorteland ontvluchtte in de interieurdecoratie. ‘Het zou mooi zijn als ik die ervaring en kennis kan combineren met mijn kunstwerken. Hopelijk lukt dat op een dag.’

Meet the artists!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief